Kitaplık

Kitabın Adı:SUSUZ YAZ
Yazarı:NECATi CUMALI
Sayfa Sayısı:264

Necati Cumalı’nın 11 tane hikayesinden oluşan kitap, genel olarak köy yaşamının anlatıldığı,köylülere ilişkin bir kitap olarak değerlendirilebilir.

Hikaye Urla’nın Bademler köyünde geçmektedir. Olay, köylülerin ortak olarak kullandığı havuza akan suyun, Hasan isimli bir köylü tarafından kesilmesiyle başlar. Hasan, suyun kendi tarlasından çıktığını dolayısıyla suyun kullanma hakkının kendisine ait olduğunu söyler. Köylüler ise suyun yıllardır ortak kullanıldığını ve kullanımının bütün köylülere ait olduğunu savunmaktadır. Köylülerin tarlaları kurumaya başlar. Ürün yetiştiremezler. Hasan ise bol bol ürün yetiştirmektedir. Bu durum köylülerle Hasan’ı karşı karşıya getirir. Köylülerden bazıları bir gece Hasan'ın tarlasına girerek bütün ekinlerini parçalar. Hasanın tarlaya girenleri görmesiyle çatışma çıkar ve köylülerden biri ölür. Hasan öldürme olayını kardeşi Osman’ın üstlenmesini sağlar. Osmanı, içeride kendisine bakacağına ve eşi Bahar’a söz getirmeyeceğine inandırır. Fakat Hasan sözlerinin hiçbirinde durmaz. Bir zaman sonra Bahar’a; Osman’ın öldüğünü söyleyerek onunla evlenir. Osman afla hapisten çıkar. Köye gelir. Bahar, Osman’ı karşısında görünce şaşırır. Osman yaşadıklarının öfkesiyle Hasan’ın karşısına dikilir. Tartışmaya başlarlar. Bu sırada Bahar’ın Hasan’ı öldürmesiyle hikaye son bulur.

ÖC

Hikaye Gölcük’te geçmektedir. Çalışmayan, köylülerin namusuna göz diken biri olarak tanınan Üerif Ali’nin, Gülsüm kadının kızı Hacer’i istemesiyle olaylar gelişmeye başlar. Gülsüm kadın kızını Üerif Ali gibi birine vermek istemez. Nihayetinde de vermez. Bunun üzerine Hacer, Üerif Ali’ye kaçar. Gülsüm kadın akrabalarını da silahlandırarak kaçakların peşine düşer.

YENiLMEYEN

Hikaye Urla’da geçmektedir. Tülü adlı bir devenin hikayesi de diyebiliriz. Yöre halkı deve güreşlerinden geçimini sağlamaktadır. Öyle ki yöre halkı develer şahsında taraf olmuştur. Böylesi bir ortamda Tülü adlı bir deve önce bölgede, daha sonra bütün ülkede en tanınmış deve haline gelir. Yıllarca yenilmez bir güreşçi olarak boy gösterir. Tülü’nün bu önlenemez yükselişi, güreşlerden pay alamayanların Tülü’nün bulunduğu ahırı ateşe vermesiyle son bulur.

BIÇAK

Hikaye Urla’da geçmektedir. Zeynel isimli bir çocuk akranlarıyla kavga eder ve dayak yer. Zeynel’in babası bu olay üzerine oğluna bir bıçak almaya karar verir. Zira oğlunun yeterince büyüdüğünü; bıçağın iyiye iyi kötüye kötü dost olduğunu düşünmektedir. Zeynel babasının söylediklerinin etkisiyle ve belindeki yeni bıçağıyla kendinden daha emin yürümeye başlar.

DAĞLI iLE MUHARREM

Hikaye Ulamış köyünde geçmektedir. Cezaevinden çıkan Muharrem isimli bir kabadayı köykülerden zorla para almaya başlar. Muharrem, köyde yiğit ve gözü pek biri olarak tanınan Dağlı’dan para ister. Dağlı ailesine zarar gelmemesi için parayı verir. Fakat bu olayı gururuna yediremez. Zamanla Dağlı ve Muharrem birbirine diş bilemeye başlar. Hikaye Dağlı’nın Muharrem’i öldürmesiyle son bulur.

KATiL

Hikaye Urla’da geçmektedir. Topal Abdi isimli bir gencin kahvede birini öldürmesiyle olaylar gelişir. Abdi’nin arkadaşları, Abdi’yi Urla’ya geliş gidişlerinde tanıyan bir avukattan yardım isterler. Arkadaşları, Abdi’nin suçsuz olduğunu savunur. Abdi’nin çocukluğundan beri horlandığını, tecavüze uğradığını söylerler. “Suçlu olan Abdi değil Abdi’yi bu hale getirenlerdir.” derler. Avukat, Abdi’yle görüşmek üzere hapishaneye gider. Fakat Abdi savunma talep etmez. Çünkü dışarıda insanlardan göremediği saygıyı, içeride görmeye başlamıştır.

GÜLSÜM KIZA AĞIT

Evin her işini Gülsüm yapmaktadır. Kocası kahveye gidip gelmenin dışında başka hiçbir iş yapmamaktadır. Kocası bir gün kahveye giderken yine Gülsüm’den para ister. Gülsüm daha fazla dayanamaz ve ''git çalış'' der. Araları bozulur. Gülsüm boşanmak için mahkemeye başvurur. Kocası bunu gururuna yediremez, Gülsüm’ü öldürür.

ESMA iLE iSMAiL

Hikaye Eğlenhoca’da geçen bir olayı konu edinir. Esma güzel mi güzel bir kızdır. Talibi çoktur. Esma, balıkçı olan ismail’e varır. Evlenirler. Kayıkla denize açılırlar. Esma, kendilerini izleyenlere ismail’in gücünü göstermek maksadıyla elbisesinden bir parçayı suya bırakır. ismail suya dalar, bir daha çıkamaz. Esma, ismail sudan çıkacakmış gibi kıyıda onu beklemeye devam eder.

AKTÖR

Hikaye bir aktörün Urla’ya tiyatro oyunu sergilemeye gelmesiyle başlar. Yörede bu tür etkinlikler pek yapılmadığı için gençler aktörü ilgiyle karşılar. Aktör, gençlere sanat dünyasının çirkefliğinden, büyük sanatçı diye geçinen insanların ''gerçek yüzlerinden'' bahseder. Gençler inanır.
Akşam, oyun başlar. Herkes ilgiyle aktörü izlemektedir. Fakat en önde oturan iki genç alaycı bakışlarla aktörü izlemektedir. Aktör rahatsız olur. Oyundan sonra bu iki gençle konuşmak ister. Gençler işlerinin olduğunu söyleyerek ayrılır. Aktör aldığı içkinin tesiriyle bağırıp çağırmaya başlar. Etrafında kimse kalmaz. Aktör odasına gider. Kendisinin aktör olmadığını yalnızca o gençlerin anladığını düşünmektedir. ilerlemiş yaşını, geride kalan yıllarını ve böyle yarı aç yarı tok yalan dolanla geçen günlerini yanına alarak sabah erkenden Urla’dan ayrılır.

AKSiNiN BiRi

Hikaye, Turhan Bozkaya isimli birinin Yalıkahveler’de bekçi olarak göreve başlamasıyla gelişir. Bu bölgede, ormanlardan kaçak olarak kestiği keresteleri satan ve parasına para katan Sedat ören isimli biri vardır. Sedat Ören, kaçak kereste teşıyan kamyonların geçeceği bir gün, bekçiye bu duruma göz yumması için para teklif eder. Parada anlaşamazlar. Sedat Ören, bekçiyi sarhoş eder. Bekçi kendine geldiğinde iş işten geçmiştir. Ortada ne Sedat Ören ne de kamyonlar vardır. Bekçi yarı ayık sağa sola saldırmaya başlar. Ayıldığında kendini karakolada bulur. Mahkemeye çıkarılır, serbest kalır. Ancak görevine son verilir. Bekçi, ailesini yanına alarak Yalıkahveler’den ayrılır. Sedat Ören ise yeni gelen bekçiyi aramaya koyulur.

SELiMi ANARKEN

Yazar hikayede, çalışkan biri olarak tanıdığı Selim isimli bir köylüyü, okuyucuya tanıtır.
Hikayeler, 1950li yıllarda yazılmıştır. Nadiren 60’lı yıllarda yazılan bir kaç hikaye bulunmaktadır. Hikayelerde aktarılan olaylar üzerinden o dönemin yapısına ilişkin bir çok şey görmek mümkün. Necati Cumalı sade ve akıcı üslubuyla özelde o dönem köylülerin yaşam pratiklerine ilişkin bilgiler verir. Su kavgaları, intikam, kadının maruz kaldığı şiddet, birbirini çekememe, rüşvet, talan... Olaylar Ege bölgesinde geçmektedir. Yazar, Ege köylüsünün kültürel şekillenişi üzerinden genel mesajlar vermektedir. Cumalı, aktardığı canalıcı sorunlarla toplumsal kaygılarını dile getirmektedir. Geçmişten günümüze ne değişti? Takdiri okura aittir.

Necati Cumalı sade ve akıcı üslubuyla köylülerin yaşam pratiklerine ilişkin bilgiler verir. Su kavgaları, intikam, kadının maruz kaldığı şiddet, birbirini çekememe, rüşvet, talan... Olaylar Ege bölgesinde geçmektedir. Hikayelerin geçtiği dönem 50’li, 60’lı yıllardır. Yazar, Ege köylüsünün kültürel şekillenişi üzerinden genel mesajlar vermektedir. Cumalı, aktardığı canalıcı sorunlarla toplumsal kaygılarını dile getirmektedir. Cumalı’nın bu kaygılarında haksız olmadığını, aradan geçen elli yıla yakın zaman göstermektedir.

Cumalı “Gülsüm Kız’a Ağıt”ta kocası tarafından öldürülen bir kadının yanındadır. Kadın itaat etmelidir, kadın kendisine ne sunulmuşsa onu yaşamalıdır. Çünkü o “kadındır”. Cumalı o kadının yanındadır! Topal Ali’nin hikayesini anlatırken taraftır Cumalı. “Suçlu olan Abdi’yi bu hale getirenlerdir.” Derken sistemin “yargılama” mantığını ortaya koymaktadır. Zira bu “suçları” üreten sistemdir. Dolayısıyla sanık sandalyesine Abdiler değil, Abdileri bu hale getiren “sistem” oturtulmalıdır.

Ülkeyi parasıyla satın almaya çalışan, insan emeğini hiçe sayan sistemin bir parçası olan Sedat Örenlerin karşısındadır Cumalı.

Cumalı insanların çekişmelerini, kavgalarını, açmazlarını ele alırken taraftır. iyiden, güzelden, olması gerekenden, insandan yanadır.

Yıl:2006. Cumalı’nın karakterleri aramızda dolaşmaya devam ediyor, hem de artarak. Sedat Örenler sistemin baştacı olmaya devam ederken, bizler ne kadar çok Gülsümleşmişiz, değil mi? Ne kadar çok Abdileşmişiz...

 ÖZGÜR DÜÜÜN SAYI-33